Kosze wiklinowe w wyposażeniu domu

Kosz wiklinowy — definicja i materiał

Pod pojęciem kosza wiklinowego rozumie się wyrób wypleciony z pędów wierzby — najczęściej wierzby wiciowej (Salix viminalis). Pręty pozyskuje się z rocznych przyrostów, które po zbiórze suszy się, a następnie namacza przed wyplataniem. W zależności od zastosowanej obróbki wyróżnia się wikilinę białą (parzoną), brązową (z korą) i korowaną po moczeniu.

W Polsce wiklina z okolic Nowego Tomyśla w Wielkopolsce ma wielopokoleniową tradycję. Tamtejsze wyroby były eksportowane na rynki zachodnioeuropejskie już w XIX w. i pozostają istotną pozycją w polskim rzemiośle.

Zastosowanie w kuchni

W kuchni kosz wiklinowy pełni przede wszystkim funkcję pojemnika na pieczywo. Kosze chlebowe o średnicy 25–35 cm, z wyplecionym dnem lub z wkładaną tkaniną bawełnianą, trzymają temperaturę i odparowują nadmiar wilgoci, co przedłuża świeżość chleba.

Drugi powszechny typ to kosze na owoce i warzywa — szersze, często bez pokrywy, z rzadszym wyplecieniem umożliwiającym cyrkulację powietrza. W Wielkopolsce i na Kujawach taki kosz nazywano tradycyjnie kobiałką. Kobiałki służyły do zbierania warzyw w ogrodzie i przenoszenia ich do spiżarni lub piwnicy.

Salon i przestrzeń dzienna

We współczesnym aranżowaniu wnętrz kosze wiklinowe pojawiają się w salonie w kilku rolach. Największe — o pojemności przekraczającej 50 litrów — służą jako pojemniki na drewno kominkowe lub jako kosze na pranie. Mniejsze, ustawiane przy kanapach lub fotelach, przechowują koce, poduszki dekoracyjne albo magazyny i gazety.

Coraz popularniejsze są też kosze jako osłonki na doniczki. Wypleciony cylinder z wikliny osłania terakotową lub plastikową dużą doniczkę, jednocześnie nadając roślinie surowszą, naturalną oprawę. Wymaga to koszy z wyplecionym lub drewnianym dnem, które chronią podłogę przed wilgocią.

Kosze wiszące

W kuchniach i ogrodach zimowych stosuje się też kosze wiszące — głównie do roślin. Wyplatane z wikliny lub rattanu, mają wbudowane lub dokładane wkładki z włókna kokosowego, które zatrzymuje ziemię. Zawieszane na hakach przy oknach, sprawdzają się dla roślin wymagających dobrego drenażu.

Sypialnia i przedpokój

W sypialni kosz z wikliny pojawia się najczęściej jako bieliznik — duży, prostokątny pojemnik z pokrywą. Drewniana lub wiklinowa pokrywa zapobiega wypadaniu ubrań, a naturalny materiał zapewnia przewiewność, co odróżnia go od plastikowych odpowiedników.

W przedpokoju kosze z wyplecionymi uchwytami służą do przechowywania parasoli, rękawiczek lub obuwia. Wąskie, wysokie formy (tzw. pojemniki na parasole) sięgają 60–80 cm wysokości i mają wystarczającą pojemność na kilka parasoli lub laski.

Naturalny materiał wiklinowy jest porowaty — oddycha, co ma znaczenie przy przechowywaniu żywności i odzieży.

Trwałość i pielęgnacja

Wiklina jest odporna na normalne użytkowanie w suchych lub umiarkowanie wilgotnych pomieszczeniach. Nadmierne zawilgocenie — np. trwałe przechowywanie mokrego prania — może prowadzić do pleśnienia. Kosze przeznaczone do kontaktu z wodą (np. do piwnicy lub ogrodu) warto lakierować lub olejować ochronnymi preparatami do drewna.

Do czyszczenia wystarczy sucha lub lekko wilgotna ściereczka. Przy silniejszym zabrudzeniu stosuje się rozcieńczony ocet lub mydło szarym. Po umyciu kosz powinien schnąć w przewiewnym miejscu.

Powiązane zasoby

Więcej o produkcji wikliniarskiej w Polsce można przeczytać na stronach Muzeum Wikliniarstwa i Chmielarstwa w Nowym Tomyślu oraz w materiałach Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.